Skattahækkanir -- atvinnumál -- ESB

Frú forseti. Við sjálfstæðismenn vöruðum alvarlega við þeim skattahækkunum sem gengu í gegn í þinginu í desembermánuði. Við bentum á að það væri líklegt að þær mundu reynast hagkerfinu illa þegar upp væri staðið, það mundi jafnvel verða þess valdandi að drægi úr tekjum ríkissjóðs þegar upp væri staðið.

Við ræddum sérstaklega eina tegund skattheimtu á þessum vettvangi sem snýr að vaxtagreiðslum, svokölluðum afdráttarskatti á vaxtagreiðslu sem snýr að erlendum fjármögnunar- og eignarhaldsfélögum sem hér hafa starfað. Þau fyrirtæki hafa verið á meðal hæstu skattgreiðenda í Reykjavík í það minnsta og fjögur slík fyrirtæki voru á lista yfir tíu hæstu skattgreiðendur á höfuðborgarsvæðinu. Samanlagt skiluðu þau fyrirtæki um það bil milljarði kr. í skatttekjur.

Nú stefnir í það og hefur komið fram að þessi fyrirtæki munu líklega fara úr landi vegna þeirra skattbreytinga sem hafa verið gerðar og sérstaklega hafa menn áhyggjur af því hvaða skattbreytingar séu væntanlegar því að hæstv. fjármálaráðherra þjóðarinnar hefur lýst því yfir að menn hafi ekki séð allt hvað það varðar og reyndar hafi þeir ekki séð neitt af því að það eru svo miklar breytingar fram undan. Hér er fyrirsjáanlegt tekjutap fyrir ríkissjóð vegna skattahækkana sem getur hlaupið á hundruðum jafnvel milljörðum kr. Það gerir það að verkum að þeir peningar sem áður komu inn í ríkissjóð vegna þessarar starfsemi og var hægt að nota til að reka sjúkrahús og menntakerfi, fara úr landinu vegna þessara aðgerða ríkisstjórnarinnar sem gera það að verkum að fjárlagahallinn verður meiri en ella og niðurskurðurinn verður um leið meiri. Þetta sýnir í hnotskurn, frú forseti, hvaða áhrif það getur haft þegar menn fara hugsunarlaust og undirbúningslaust í skattahækkanir án þess að gera sér grein fyrir því hvaða afleiðingar verða þar af. Það skiptir öllu máli núna, frú forseti, að við snúum af þessari braut

og förum að vinna af skynsemi fyrir íslenska þjóðarbúið og að því hvernig við ætlum að bjarga ríkissjóði Íslands.

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á því að þakka hv. þingmanni fyrir þessa fyrirspurn. Eins og honum er fullkunnugt um og flestöllum hér inni er ég mikill áhugamaður um hátt framkvæmdastig, en það er ekki hægt að segja það um blessaða ríkisstjórnina sem gerir ekkert annað en þvælast fyrir í því öllu. Ég deili ekki skoðunum með henni.

Það er rétt sem kemur fram hjá hv. þingmanni að vissulega hefur verið framkvæmt mikið á þessu ári í samgöngumálum. En ég vil samt minna á að það verða engar nýjar framkvæmdir boðnar út á þessu ári nema farið verði út í svokallaðar einkaframkvæmdir. Ég fagna að sjálfsögðu þessum nýja vegarkafla á Suðurlandsvegi þótt ég hefði öllu heldur viljað sjá þessar framkvæmdir fara á suðurhluta Vestfjarða þar sem er enn þá meiri þörf fyrir vegaframkvæmdir en á Suðurlandsvegi. Ég geri þó ekki lítið úr þeirri þörf í heild sinni.

Þegar við vorum að ræða fjárlögin sl. haust lögðum við sjálfstæðismenn til að Vegagerðinni yrði heimilt að nýta 4,4 milljarða við nýframkvæmdir og ný útboð á þessu ári. Það er alveg rétt sem kom fram hjá hv. þingmanni að það mundi verða mikill virðisauki fyrir samfélagið, það er gríðarlega mikilvægt, það hefði líka bjargað mjög mörgum verktökum frá gjaldþroti. Við megum heldur ekki gleyma því að mikið af þeim kostnaði sem ríkið setur í vegaframkvæmdir skilar sér til baka. Það er því gríðarlega mikilvægt að halda uppi framkvæmdastigi í landinu. Eins og við vitum öll er mikil þörf fyrir að fara í framkvæmdir. Þingflokkur Sjálfstæðisflokksins lagði til að farið yrði í mannaflsfrekar framkvæmdir um allt land vegna þess að annars, þegar við værum búnir að rétta úr kútnum eftir tvö, þrjú, fjögur ár og færum aftur í framkvæmdir, yrðu allir þessu litlu verktakar farnir, orðnir gjaldþrota. Þá eru hvorki verkþekkingin né tækin til staðar. Við deilum því þessari skoðun, ég og hv. þm. Björgvin G. Sigurðsson, að það er mikilvægt að hafa hátt framkvæmdastig í vegagerð á landinu.

Virðulegi forseti. Á síðasta ári var boðið upp á sumarannir fyrir stúdenta Háskóla Íslands. Þúsund nemendur nýttu sér námið og náðu sér í dýrmætar einingar yfir sumartímann. Þessir stúdentar hefðu að öðrum kosti verið atvinnulausir, enda voru atvinnuhorfur í þjóðfélaginu heldur daprar þá og ekki í sjónmáli að þær batni í náinni framtíð.

Sumarannir voru svar við bágu atvinnuástandi þar sem gripið var til aðgerða til varnar stúdentum. Það var góð ákvörðun hjá menntamálaráðherra að bjóða upp á sumarannir. Nú er svo komið að ekki stendur til að bjóða upp á lánshæf námskeið í Háskóla Íslands í sumar. Jafnframt liggur fyrir að réttur námsmanna til atvinnuleysisbóta hefur verið afnuminn og horfur á atvinnu fyrir námsmenn eru mjög litlar. Aldurshópurinn 20–34 ára er einmitt langstærsti hópurinn á atvinnuleysisskrá og þetta er jafnframt það fólk sem flytur hvað mest úr landi.

Okkur þingmönnum barst bréf í morgun frá námsmanni sem sagði, með leyfi forseta:

„Þetta ástand vekur örvæntingu meðal námsmanna, sérstaklega þeirra sem ekki hafa bakland í fjármálum og þeirra sem þurfa að standa skil á húsnæðislánum og öðrum lánum.“

Mig langar til að spyrja hv. formann menntamálanefndar, Oddnýju G. Harðardóttur: Er það rétt að ekki verði boðið upp á sumarannir við Háskóla Íslands? Og ef svo er, hver er ástæðan að baki þeirri ákvörðun? Einnig langar mig að spyrja: Hvað eiga tekjulitlir námsmenn að gera í sumar sem ekki hafa rétt til atvinnuleysisbóta eða náms? Hver er lausn hv. þingmanns og formanns menntamálanefndar á því ástandi sem nú blasir við námsmönnum?

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á því að taka undir nánast hvert orð sem hv. þm. Sigmundur Ernir Rúnarsson sagði hér áðan, sérstaklega þar sem hann hvatti hæstv. ríkisstjórn til að lesa bæklinginn frá Samtökum atvinnulífsins til þess að gera sér grein fyrir því hvað þarf til þess að koma þessu þjóðfélagi aftur á lappirnar.

Það vill þannig til, virðulegur forseti, að við hv. þm. Sigmundur Ernir Rúnarsson sitjum saman í fjárlaganefnd og gerum okkur vel grein fyrir því sem fram undan er þar sem þarf að skera niður við næstu fjárlagagerð um 50 milljarða. Þetta er 10–15% niðurskurður. Við þekkjum öll núna hvernig ástandið er þegar búið er að skera niður um 4–8%, þannig að við sjáum alveg verkefnið sem í vændum er og gerum okkur fulla grein fyrir því að það verður að fara að spýta í lófana og skapa gjaldeyri, skapa störf til þess að koma þjóðfélaginu á lappirnar aftur. Ég hvet hv. þingmann til þess að lesa þetta a.m.k. fyrir stóran hluta af hæstv. ríkisstjórn til þess að hún geri sér grein fyrir því hvernig við eigum að reisa þetta þjóðfélag við.

Ástæða þess að ég kvaddi mér hljóðs undir þessum lið er sú að nú eru fjölskyldurnar í landinu í mjög miklum vandræðum eins og við vitum flestöll nema sumir hæstv. ráðherrar sem stinga nú hausnum í steininn eins og strúturinn. [Hlátur í þingsal.] — Í sandinn, fyrirgefið þið. Já, það liggur við að þeir séu farnir að gera það, þeir eru komnir svo neðarlega með hausinn að þeir eru komnir niður úr sandlaginu, en hvað um það. Eitt af vandamálum heimilanna er að á þessu ári hafa skattahækkanir ríkisstjórnarinnar orðið til þess að hver bensínlítri hefur hækkað um 26 krónur — bara skattahækkanir ríkisstjórnarinnar, plús það að heimsmarkaðsverð á bensíni hefur hækkað um 37 kr. á einu ári. Kostnaðaraukinn fyrir meðalfjölskyldu í landinu á meðalfólksbíl, ekki neinum stórum jeppum eða þvílíku, er orðinn 52 þús. kr.,

sem þýðir að meðalfjölskyldan í landinu þarf að hafa rúmlega 100 þús. kr. meira í tekjur til að mæta eingöngu þessum kostnaði. Því vil ég beina þeirri spurningu til hv. þm. Magnúsar Orra Schrams hvort það komi að hans mati til greina að draga úr þessum hækkunum til þess að auðvelda fjölskyldunum í landinu lífið.

Hæstv. forseti. Eins og alþjóð veit og rætt hefur verið um hér í dag erum við Íslendingar í aðildarferli að Evrópusambandinu í boði Samfylkingarinnar með dyggum stuðningi Vinstri grænna.

Nú hefur framkvæmdastjórn ESB skilað inn viðamikilli skýrslu um Ísland. Mig langar að beina þeirri spurningu til hv. þm. Árna Þórs Sigurðssonar, sem er formaður utanríkismálanefndar, hvort til standi að þýða þetta plagg þannig að almenningur og hv. þingmenn, sem virðast haldnir ýmsum misskilningi um Evrópusambandið, hvernig við förum þar inn og hvenær við getum tekið upp nýjan gjaldmiðil, geti lesið sér til um þetta. Ég tel að það sé full þörf á því. Skýrslan er auk þess skrifuð á hinu merka tungumáli sem hv. þm. Árni Johnsen kallar „brusselsku“ þannig að það væri ágætt að fá hana þýdda yfir á hið ástkæra ylhýra tungumál okkar.

Hér fer fram barátta á næstu missirum um það hvort þessi aðild sé æskileg fyrir okkur eða ekki. Ég óska eftir því að sú barátta verði drengileg og málefnaleg og verði byggð á réttum upplýsingum. Því tel ég brýnt að ráðist verði í þetta verkefni sem fyrst. Ég tel að þar sem þessi skýrsla kom út fyrir tæpri viku síðan hljóti að vera farin í gang vinna við að þýða þetta vegna þess að ekki getum við látið Íslendinga sitja við það borð að einu fréttirnar af þessari skýrslu komi í gegnum hæstv. utanríkisráðherra, sem virðist túlka skýrsluna, t.d. hvað varðar sjávarútvegskaflann, á mjög frjálslegan hátt.

Spurningin er sem sagt þessi: Hvenær á að þýða skýrsluna? Hvenær liggur sú þýðing frammi? Ég vil jafnframt nýta tækifærið og hvetja hv. þm. Árna Þór Sigurðsson til að beita sér fyrir því að það gerist sem fyrst.

Virðulegi forseti. Til að ná þeim hagvexti sem nauðsynlegur er til að endurreisa íslenskt samfélag á næstu árum er mikilvægt að skapa hér um 25–30 þúsund störf. Þetta er nauðsynlegt til þess að ná þeim aukna hagvexti sem við verðum að fá og til að skapa þau útflutningsverðmæti sem þurfa að vera til staðar. Það má segja að skattpeningastefna stjórnvalda virki alveg þveröfugt á þetta. Það kemur í ljós nú þegar á fyrstu vikum þessa árs að þessir auknu skattar skila sér ekki til ríkissjóðs heldur skila þeir sér í svartara hagkerfi og þverrandi skatttekjum.

Það er alveg sama hversu löngum tíma við eyðum í að ræða um allar þær nauðsynlegu, félagslegu aðgerðir sem þarf að grípa til, ef við náum ekki að efla hér atvinnustigið sitjum við áfram með það vandamál í fanginu. Það mun ekki gera annað en að aukast og endar í einhverjum spíral aukins atvinnuleysis og verri afkomu. Það eru nokkur atriði sem hægt er að grípa til strax til þess að efla íslenskt atvinnulíf og það er sorglegt að horfa á að ríkisstjórnarflokkarnir skuli ekki koma sér saman um að fara í þau verkefni. Það má nefna orkufrekan iðnað. Það er hægt að fara strax í Búðarhálsvirkjun og Hverahlíðarvirkjun, ekki með einhverjum smáskömmtum eins og þessi ríkisstjórn hefur nú boðað heldur af fullum krafti. Það er hægt að fara í samgöngumannvirki og það er áhugavert að heyra hv. þm. Björgvin G. Sigurðsson tala um hversu mikilvægt það er að halda uppi háu framkvæmdastigi í samgöngumannvirkjum. Verkefni upp á 8,4 milljarða voru sett á ís þegar þessi ríkisstjórn tók við, það er hægt að setja þessi verkefni af stað aftur.

Ríkisstjórnin nefnir gjarnan að það sé ekki hægt að fjármagna þessi verkefni. Lífeyrissjóðirnir hafa lýst sig tilbúna til þess að fjármagna þessi verkefni, þetta eru verkefni upp á eina 60 milljarða, í lífeyrissjóðunum eru 1.800 milljarðar. Þeir fundir sem haldnir hafa verið með lífeyrissjóðunum af hálfu ríkisstjórnarinnar hafa valdið vonbrigðum fram að þessu og ríkisstjórnin hefur verið gagnrýnd fyrir hafa ekki gengið fram með þeirri

sátt sem var að finna í stöðugleikasáttmálanum. Það er kominn tími til, hæstv. forseti, að þessi ríkisstjórn fari að taka til höndum. Ég held reyndar að hún sé ekki þess fær,

það er komið í ljós, það verða aðrir sem geta sýnt meiri ábyrgð hér og ættu að taka við stjórn landsins.

Frú forseti. Ég tek heils hugar undir gagnrýni hv. þm. Birkis Jóns Jónssonar á ríkisstjórnina og aðgerðaleysi í atvinnumálum og ég tek líka undir þakkir hans til hv. þm. Sigmundar Ernis Rúnarssonar sem sagði áðan að þetta væri áfellisdómur yfir stjórnvöldum, svo ég noti hans orð. Hann talaði um að ríki og bæjarfélög eigi ekki að bregða fæti fyrir framkvæmdir og hvatti þing og þjóð til að standa saman og sýna samstöðu. Ég tek undir hvatningu hv. þm. Sigmundar Ernis Rúnarssonar og þakka honum líka hreinskilnina vegna þess að þegar þingmaðurinn var á leið úr pontu var kallað til hans: Þú ættir að tala svona í þingflokknum. Þá sagði þingmaðurinn: Ég er alltaf að því. Það sýnir okkur hvað örvæntingin er orðin mikil og ég fagna því að það séu þingmenn innan Samfylkingarinnar sem hugsa á þennan hátt vegna þess að ég var farin að örvænta sjálf um að þá væri ekki að finna innan þessa þingflokks. Ég fagna því að þar séu þingmenn sem hafa áhuga á og áhyggjur af atvinnusköpun í landinu. Ég tek undir með þingmanninum að þessi ríkisstjórn er sífellt að bregða fæti fyrir öll þau endalausu tækifæri til atvinnusköpunar sem hér eru út um allt. Ég nefni síðasta dæmið sem snertir þó ekki stóriðju eða uppbyggingu orkufrekra mannvirkja og iðnaðar sem ríkisstjórnarflokkarnir hafa ekki getað komið sér saman um, það má ekki heldur koma með uppbyggingu í heilsutengdri starfsemi. Það er enn eitt tækifærið sem einstakir ráðherrar bregða fæti fyrir þannig að ég tek undir hvatningu og gagnrýni hv. þm. Birkis Jóns Jónssonar, ég hvet

alla þingmenn, hvar í flokki sem þeir eru, til að tryggja að við nýtum tækifærið og sköpum

atvinnu. Við þurfum á því að halda núna.