Þýðing á spurningum framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins

138. löggjafarþing Mál nr. 25 14. október 2009 Sjá á Alþingi.is ↗
6 ræður
4 þingmenn
1.911 orð
4 flokkar
Framsóknarflokkur Samfylkingin Sjálfstæðisflokkur Vinstrihreyfingin - grænt framboð

Ríkisstjórn

Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir
Sjálfstæðisflokkur
2 ræður 698 orð
Össur Skarphéðinsson
Samfylkingin
1 ræða 153 orð

Stjórnarandstaða

Katrín Jakobsdóttir
Vinstrihreyfingin - grænt framboð
2 ræður 893 orð
Sigmundur Davíð Gunnlaugsson
Framsóknarflokkur
1 ræða 167 orð

Tímalína umræðunnar

14. október 2009
Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir Sjálfstæðisflokkur ræða
394 orð
Frú forseti. Ég ber fram þá fyrirspurn til hæstv. mennta- og menningarmálaráðherra hvort hún hafi beitt sér fyrir því að spurningar framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins vegna aðildarumsóknar Íslands yrðu þýddar á íslensku. Ég gæti auðvitað tekið ýmsa vinkla á þessa fyrirspurn, m.a. kröfu Bændasamtakanna um að þessi skjöl verði þýdd. Nú hefur hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra ákveðið að láta þýða sinn hluta. Ég gæti líka tekið þann vinkil sem við undirstrikuðum eftir ágætishrinu í…

Frú forseti. Ég ber fram þá fyrirspurn til hæstv. mennta- og menningarmálaráðherra hvort hún hafi beitt sér fyrir því að spurningar framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins vegna aðildarumsóknar Íslands yrðu þýddar á íslensku. Ég gæti auðvitað tekið ýmsa vinkla á þessa fyrirspurn, m.a. kröfu Bændasamtakanna um að þessi skjöl verði þýdd. Nú hefur hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra ákveðið að láta þýða sinn hluta. Ég gæti líka tekið þann vinkil sem við undirstrikuðum eftir ágætishrinu í umhverfismálanefnd að allt ferlið frá upphafi til enda yrði að vera gegnsætt og aðgengilegt fyrir almenning. Ég gæti líka tekið þann vinkil en ég geri það ekki.

Það sem ég vil hins vegar undirstrika í fyrirspurn minni eru tengslin við íslenska málstefnu sem hæstv. mennta- og menningarmálaráðherra ber ábyrgð á varðandi eftirfylgni. Ég leyfi mér að rifja það upp núna að fyrir rétt tæpu ári síðan mælti ég sem menntamálaráðherra fyrir íslenskri málstefnu. Í þeirri umræðu tók m.a. þátt fulltrúi frá Vinstri grænum, hæstv. núverandi menntamálaráðherra, þar sem hún fagnaði þessari málstefnu. Ég held að við höfum öll verið sammála um ágæti málstefnunnar og ég undirstrika að hæstv. menntamálaráðherra hefur haft sérstaklega mikinn metnað gagnvart íslenskri málstefnu, varðandi allt ferlið innan þingsins. Hæstv. menntamálaráðherra sagði í vor þegar íslensk málstefna var fullgilt, með leyfi forseta:

„Ég óska okkur til hamingju með afgreiðslu þessa máls og ég treysti því að við sem hér sitjum vinnum áfram að því að málstefnan muni komast til framkvæmda.“

Sjálf hafði ég líka undirstrikað sem ráðherra að þetta væru enn þá bara orð á blaði og það skiptir máli að fylgja þessu eftir, stuðla að samvinnu og að þingið þyrfti líka að koma að því að fylgja íslenskri málstefnu eftir.

Þess vegna undirstrika ég að ég veit að viljinn og metnaðurinn er mikill hjá hæstv. menntamálaráðherra varðandi íslenska málstefnu. En engu að síður er menntamálaráðherra ábyrgur fyrir framkvæmd íslenskrar málstefnu og þetta er í rauninni fyrsta tækifærið sem reynir á hæstv. menntamálaráðherra að beita sér fyrir eftirfylgni íslenskrar málstefnu. Þess vegna er eðlilegt að við í þinginu sýnum ríkisstjórninni ákveðið aðhaldshlutverk varðandi framkvæmd íslenskrar málstefnu og ég spyr því: Beitti menntamálaráðherra sér fyrir þýðingu á spurningum framkvæmdastjórnar innan ríkisstjórnar, í stjórnkerfinu eða annars staðar eða á öðrum sviðum? Mér finnst sérstaklega mikilvægt að fá að draga það fram. Beitti hæstv. menntamálaráðherra sér fyrir þessu innan ríkisstjórnar? Talar hún máli íslenskrar tungu þegar við eigum í samskipti við Evrópusambandið?

Katrín Jakobsdóttir Vinstrihreyfingin - grænt framboð svar
720 orð
Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Þorgerði Katrínu Gunnarsdóttur þessa fyrirspurn sem er mjög mikilvæg því að hún snýr einmitt að þeirri málstefnu sem þingmaðurinn nefndi og var samþykkt á vordögum. En hún snýr líka að lýðræðislegri hlið þess ferlis sem nú stendur yfir og varðar aðildarumsókn að Evrópusambandinu. Ég held að ég segi það réttilega að þegar þingsályktunartillagan um aðildarumsóknina var til umræðu í vor og snemmsumars og rætt var um þýðingarkostnað var ekki sérstaklega…

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Þorgerði Katrínu Gunnarsdóttur þessa fyrirspurn sem er mjög mikilvæg því að hún snýr einmitt að þeirri málstefnu sem þingmaðurinn nefndi og var samþykkt á vordögum. En hún snýr líka að lýðræðislegri hlið þess ferlis sem nú stendur yfir og varðar aðildarumsókn að Evrópusambandinu.

Ég held að ég segi það réttilega að þegar þingsályktunartillagan um aðildarumsóknina var til umræðu í vor og snemmsumars og rætt var um þýðingarkostnað var ekki sérstaklega minnst á eða rætt um þessar spurningar. Gert var ráð fyrir ákveðnum þýðingarkostnaði en ekki því að hann mundi falla á núna strax, svo því sé haldið til haga. En um leið og þessar spurningar komu fram og voru birtar á vef utanríkisráðuneytisins í anda opinnar stjórnsýslu vaknaði auðvitað sú spurning, ekki aðeins hjá stjórnmálamönnum og þingmönnum heldur líka hjá almenningi úti í samfélaginu, hvort ekki stæði til að þýða ekki bara spurningarnar heldur líka svörin sem nú er unnið að víðs vegar í stjórnkerfinu. Evrópusambandinu. Ég

Þýðingarkostnaðurinn sem hér var til umræðu, svo við rifjum það upp, sneri einkum að þessum stóru viðfangsefnum, tilskipunum og lagabálkum sem líka þarf að þýða í tengslum við þetta ferli. Það er ekki lítið efni sem þýða þarf yfir á íslensku því að samið er um marga kafla, eina 35 kafla ef ég man rétt, og þarf að þýða ýmislegt baklægt efni sem ekki hefur verið þýtt hingað til. Þegar þessi umræða kom upp var þetta rætt við ríkisstjórnarborðið. Ég get vottað það að nauðsyn þess að þýða ekki aðeins spurningar heldur líka svör hefur tvisvar verið rædd í ríkisstjórn. Sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra og sú sem hér stendur hafa tekið þetta upp á þeim vettvangi og það liggur fyrir að við munum bæði láta þýða það sem að okkur snýr. Ég á reyndar frekar von á því, og það var rætt í mjög góðu samtali við hæstv. utanríkisráðherra og ráðuneyti hans, að ráðuneytin muni sjálf hvert um sig annast framsetningu spurninga og svara og líka á íslenskri tungu, reikna ég með. Sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra hefur gert grein fyrir því að þetta er mismikil vinna milli ráðuneyta. Ég get sagt það fyrir mína parta að mig grunar að þetta verði einar 100 blaðsíður hjá mér, sem þykir kannski ekki mikið miðað við hjá landbúnaðarráðuneytinu þar sem verkefnið er meira.

Ég held að þetta sé mikilvægt því að eins og fram kom í þeirri málstefnu sem samþykkt var eru þær áhyggjur sem málræktarmenn og málfræðingar hafa einna helst af tungunni svokallaður umdæmisvandi, þ.e. að íslensk tunga hopi á ákveðnum sviðum samfélagsins. Það sem hefur t.d. verið nefnt í þeim efnum er heimur vísinda þar sem fræðigreinar birtast að miklu leyti á ensku sem er eitt helsta vísindamálið um þessar mundir. Fræðimenn birta hins vegar ekki endilega sömu greinar á íslensku þannig að hættan er sú að fólk hætti að hugsa á íslensku, eins og rætt var í góðu greinasafni Þorsteins Gylfasonar, Að hugsa á íslensku. Það er hættan í raun og veru, að við hættum að ræða um ákveðnar greinar á íslensku. Við verðum að vera á verði gagnvart því að missa t.d. ekki þetta mál, þetta samfélagslega umdæmi sem er gríðarlega mikilvægt í allri stjórnmálaumræðu og öðru, við megum ekki missa tökin á því. Þess vegna skiptir máli að við þýðum sem mest frá upphafi ferlisins svo við horfum ekki upp á að umræðan verði að hluta óaðgengileg því að þetta snýr ekki bara að málstefnu. Eins og hv. þingmaður benti réttilega á eru ýmsar hliðar á þessu máli. Ein hliðin á því er lýðræðislega hliðin, þ.e. hvernig við gerum upplýsingarnar sem mest aðgengilegar almenningi. Þetta skapar atvinnu. — Já, fyrir utan að þetta er atvinnuskapandi, hv. þingmaður. Staðreyndin er sú að tungutak þess tungumáls, enskunnar sem notuð er í þessum efnum, er heldur ekki öllum aðgengilegt þótt þeir telji sig slarkfæra í ensku. Það skiptir máli og við höfum líka séð það í gegnum tíðina að ýmsar þýðingarvillur hafa komið upp einmitt út af einföldum misskilningi á stofnanahugtökum þannig að ég tel mjög mikilvægt að þarna sé vandað til verka.

En svarið er sem sagt þetta: Þetta hefur verið rætt við ríkisstjórnarborðið. Þegar er farin vinna í gang við þýðingar í í mennta- og menningarmálaráðuneyti og í sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneyti, og því var vel tekið í ríkisstjórn að þetta yrði gert á vegum hvers ráðuneytis fyrir sig.

Össur Skarphéðinsson Samfylkingin ræða
153 orð
Frú forseti. Hv. þm. Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir á hrós skilið fyrir aðild sína og hlutdeild að íslenskri málstefnu. Ég tel að þær athugasemdir sem hún hefur verið með hér um þetta mál og tengjast einmitt framkvæmd íslenskrar málstefnu séu fullkomlega lögmætar. Þegar þetta mál var rætt í þinginu í tengslum við fjáraukalög í fyrravor og síðan þegar tillagan um aðildarumsóknina fór í gegn bar þetta efni einfaldlega aldrei á góma. Ég segi hins vegar: Þingið ræður og þingið getur enn þá,…

Frú forseti. Hv. þm. Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir á hrós skilið fyrir aðild sína og hlutdeild að íslenskri málstefnu. Ég tel að þær athugasemdir sem hún hefur verið með hér um þetta mál og tengjast einmitt framkvæmd íslenskrar málstefnu séu fullkomlega lögmætar.

Þegar þetta mál var rætt í þinginu í tengslum við fjáraukalög í fyrravor og síðan þegar tillagan um aðildarumsóknina fór í gegn bar þetta efni einfaldlega aldrei á góma. Ég segi hins vegar: Þingið ræður og þingið getur enn þá, ef það vill, ákveðið á fjárlögum að verja fjármunum í að standa undir þessu. Eins og sakir standa er það rétt sem hæstv. ráðherra sagði áðan, einstakir ráðherrar hafa með góðu samþykki utanríkisráðuneytisins ráðist í að þýða einstaka valda kafla sem taldir eru mikilvægir til að koma til móts við þessar óskir. Þetta er nokkuð sem við þurfum að skoða í framtíðinni varðandi framhaldið en því miður ræddi þingið þetta einfaldlega aldrei.

Sigmundur Davíð Gunnlaugsson Framsóknarflokkur ræða
167 orð
Frú forseti. Það er mikið grundvallaratriði í Evrópusambandinu og hefur alltaf verið að menn hafi aðgengi að öllum upplýsingum á móðurmáli sínu. Í sambandinu eru gefnar út alveg óhemjumargar skýrslur hvers konar og margar þeirra alveg gífurlega leiðinlegar og langar, en allar þó þýddar til að menn geti, þótt fáir séu, lesið þær á sínu eigin tungumáli. Þess vegna er svolítið vandræðalegt að fyrsta aðkoma Íslands að málinu skuli ekki vera til á okkar eigin máli. Það sem ég ætlaði þó að leggja…

Frú forseti. Það er mikið grundvallaratriði í Evrópusambandinu og hefur alltaf verið að menn hafi aðgengi að öllum upplýsingum á móðurmáli sínu. Í sambandinu eru gefnar út alveg óhemjumargar skýrslur hvers konar og margar þeirra alveg gífurlega leiðinlegar og langar, en allar þó þýddar til að menn geti, þótt fáir séu, lesið þær á sínu eigin tungumáli. Þess vegna er svolítið vandræðalegt að fyrsta aðkoma Íslands að málinu skuli ekki vera til á okkar eigin máli.

Það sem ég ætlaði þó að leggja áherslu á var það sem hæstv. menntamálaráðherra nefndi áðan, að á þessu er líka lýðræðislegi flöturinn, spurningin um aðgengi. Það hefði nefnilega verið kjörið að birta þetta á íslensku á netinu jafnóðum og menn vinna að svörunum og gefa þannig þeim sem hafa þekkingu á hverju sviði fyrir sig tækifæri til að tjá sig jafnóðum og finna hugsanlega galla á meðferð málsins áður en svörin verða send inn. Ég lýsi undrun á því hvað menn gefa sér stuttan tíma í að vinna þetta mál.

Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir Sjálfstæðisflokkur ræða
304 orð
Frú forseti. Ég vil leyfa mér að taka undir með síðustu orðum hv. þm. Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar varðandi aðgengi og gegnsæi fyrir almenning allan. Þetta ferli frá upphafi til enda verður að vera hafið yfir allan vafa. Hluti af því er að við getum lesið gögnin á íslensku og fræðst um þau jafnóðum. Ég gæti sagt um hæstv. menntamála- og menningarráðherra sem hefur stundum verið kennari í hjáverkum að hún hafi í rauninni kannski fallið á fyrsta prófinu um íslensku málstefnuna. En ég ætla…

Frú forseti. Ég vil leyfa mér að taka undir með síðustu orðum hv. þm. Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar varðandi aðgengi og gegnsæi fyrir almenning allan. Þetta ferli frá upphafi til enda verður að vera hafið yfir allan vafa. Hluti af því er að við getum lesið gögnin á íslensku og fræðst um þau jafnóðum.

Ég gæti sagt um hæstv. menntamála- og menningarráðherra sem hefur stundum verið kennari í hjáverkum að hún hafi í rauninni kannski fallið á fyrsta prófinu um íslensku málstefnuna. En ég ætla ekki að gera það af því að ég veit að hún er sönn og heiðarleg, hæstv. menntamálaráðherra, í allri sinni aðkomu að íslenskri tungu og íslensku máli. Ég veit að hún mun gæta þess sérstaklega í framtíðinni, með góðu aðhaldi frá okkur í þinginu, að íslensk málstefna verði í heiðri höfð. Ég hvet hana sérstaklega áfram til dáða í að einbeita sér ekki bara að heimahögum sínum, þ.e. högum sínum í ráðuneyti mennta- og menningarmála, heldur þarf líka að hvetja aðra ráðherra til dáða í þessu máli, að þeir sýni líka metnað í því að málaflokkar þeirra verði þýddir á íslensku.

Hæstv. utanríkisráðherra talar um að þingið hafi ekki rætt þetta. Ég er algjörlega ósammála honum um það. Íslensk málstefna er stefna út af fyrir sig sem er algild núna til lengri tíma litið. Það á að draga hana og samþætta inn í öll meginverkefni utanríkismála eða annarra mála Stjórnarráðsins. Hún er sjálfsagt og eðlilegt plagg inn í þá vinnu alla.

Ef menn ætla að fara að ræða um kostnað eru einfaldlega hæg heimatökin hjá ráðherrum. Þetta er ekki 10 millj. kr. kostnaður eins og menn töluðu um í byrjun. Það er ljóst að það er algjörlega ofáætlað. Þetta er mun minni kostnaður fyrir Stjórnarráðið allt og þá geta ráðherrar einfaldlega tekið þetta af ráðstöfunarfé sínu. Þar eru hæg heimatökin.

Katrín Jakobsdóttir Vinstrihreyfingin - grænt framboð svar
173 orð
Virðulegi forseti. Það er alveg rétt, það eru hæg heimatökin, enda reikna ég með því að greiða þetta af ráðstöfunarfé mínu en ég þekki hreinlega ekki hvernig því verður varið hjá öðrum ráðherrum. Þetta er mikilvægt, en það er líka rétt sem hv. þm. Sigmundur Davíð Gunnlaugsson sagði, tíminn er kannski ekki mikill sem hér hefur verið hafður undir. Það á að skila svörum við spurningum 16. nóvember og það liggur fyrir að fyrir þann tíma ætti þetta allt að vera komið þýtt á íslensku á heimasíðu…

Virðulegi forseti. Það er alveg rétt, það eru hæg heimatökin, enda reikna ég með því að greiða þetta af ráðstöfunarfé mínu en ég þekki hreinlega ekki hvernig því verður varið hjá öðrum ráðherrum. Þetta er mikilvægt, en það er líka rétt sem hv. þm. Sigmundur Davíð Gunnlaugsson sagði, tíminn er kannski ekki mikill sem hér hefur verið hafður undir. Það á að skila svörum við spurningum 16. nóvember og það liggur fyrir að fyrir þann tíma ætti þetta allt að vera komið þýtt á íslensku á heimasíðu míns ráðuneytis. Ég á fremur von á því en hinu, að önnur ráðuneyti muni kjósa að gera slíkt hið sama, þ.e. að þýða sinn hluta, hvernig sem þau fara að því og hvaðan sem þau taka fjármuni í það. Það var algjör samhljómur um það í ríkisstjórn að þetta væri mikilvægt, ekki síst þegar þetta er sett í þetta samhengi, ekki aðeins málstefnulegt samhengi heldur líka hið lýðræðislega samhengi. Ég á von á því að þetta eigi eftir að verða aðgengilegt áður en svörunum verður skilað.