Evrópuráðsþingið

Björn Bjarnason: Frú forseti. Ég kynni hér skýrslu Íslandsdeildar Evrópuráðsþingsins um 44. þing Evrópuráðsþingsins sem er á þskj. 690. Ég vil með leyfi frú forseta lesa innganginn að þessari skýrslu, en þar segir:

,, Störf 44. þings Evrópuráðsins (ER) einkenndust af því að þátttökuríkjum fjölgar og náið er fylgst með framvindu stjórnmála í ríkjunum í Mið- og Austur-Evrópu. Þingmenn eru þeirrar skoðunar að samhliða því sem þjóðirnar, sem nú eru að þróa með sér lýðræðislega stjórnarhætti, fái góðar viðtökur hjá Evrópuráðinu megi ráðið ekki slá af hinum ströngu kröfum um mannréttindi, lýðræði og virðingufyrir lögum og rétti í aðildarríkjunum.

Boðað hefur verið til leiðtogafundar aðildarríkja Evrópuráðsins í Vínarborg 8. og 9. október 1993. Er þess vænst að í tengslum við fundinn verði teknar ákvarðanir um stjórnskipun Evrópuráðsins og stofnana þess sem auðveldi þeim að takast á við ný verkefni við breyttar aðstæður. Má í því sambandi geta þess að með samþykkt tillögu 1194 lagði þingið til við ráðherranefnd Evrópuráðsins að Mannréttindadómstóll og mannréttindanefnd Evrópu, þar sem fulltrúar ríkjanna gegna hlutastarfi, verði sameinuð í einn dómstól þar sem dómarar verði í fullu starfi.

Átökin í Júgóslavíu fyrrverandi og þjóðernisdeilur víðar í hinum nýfrjálsu ríkjum Mið- og Austur-Evrópu hafa vakið miklar umræður á þingi Evrópuráðsins og aukið stuðning við tillögur um að samþykktur verði viðauki við Mannréttindasáttmála Evrópu um réttindi minnihlutahópa og vernd þeirra. Jafnframt er ljóst að huga verður betur að rétti og vernd þeirra sem hafa neyðst til að yfirgefa heimili sín eða þurft að leggja á flótta. Nauðsynlegt er að snúast til varnar gegn þjóðernishroka og útlendingahatri sem brýst út í ofbeldisverkum.

Umræður á þingi Evrópuráðsins bera þess skýr merki að þingmenn hafa fullan hug á því að auka hlut sinn í starfi ráðsins. Þingið og nefndir þess gegna miklu hlutverki við rannsókn á því hvort ríki, sem sækja um aðild að ráðinu, fullnægi skilyrðum samkvæmt stofnskrá þess. Þannig hefur t.d. verið fylgst náið með þróun mála í Eystrasaltsríkjunum með hliðsjón af umsóknum þeirra um aðild að Evrópuráðinu. Nú að loknum almennum kosningum í Eistlandi og Litáen er líklegt að ríkin verði aðilar að Evrópuráðinu í vor. Þess er beðið að kosið verði í Lettlandi. Þá hafa lög Eytrasaltsríkjanna um borgararéttindi verið könnuð sérstaklega.

Íslandsdeild Evrópuráðsþingsins hefur starfað í samræmi við starfsreglur sem hún setti sér 16. janúar 1992. Framkvæmd á starfsreglunum ræðst af því fé sem Íslandsdeildin fær til ráðstöfunar hverju sinni. Á árinu 1992 voru útgjöld á vegum deildarinnar innan útgjaldarammans. Meginreglan er að fjórir þingmenn sæki hvert þing ráðsins, þ.e. þrír aðalmenn og varamaður, auk ritara. Þingmenn sitja í fleiri en einni nefnd og leitast við að sækja fundi í þeim eftir föngum.

Aukin umsvif Evrópuráðsþingsins og nefnda á vegum þess gera ríkari kröfur til Íslandsdeildarinnar. Að mati hennar er brýnt að bregðast við þessum kröfum á þann veg að enginn geti dregið í efa áhuga Alþingis á því að rækta sem best tengsl við Evrópuráðið. Þetta er þeim mun mikilvægara þegar haft er í huga að aðild Íslands að Evrópubandalaginu er ekki á dagskrá. Þing Evrópuráðsins er vettvangur sem Íslendingar geta nýtt sér til að kynna viðhorf sín til þeirra mála sem snerta hagsmuni þeirra í evrópsku samstarfi eða ber hæst í samstarfi Evrópuríkja.``

Þetta var tilvitnun í inngang þeirrar skýrslu sem hér liggur fyrir en eins og menn sjá þegar skýrslan er skoðuð þá eru í henni rakin atriði sem snerta framkvæmd mála á sl. starfsári og snerta 44. þingið sem lauk í febrúar. Þar er einnig birt yfirlit yfir þátttöku Íslendinga í þeim 15 nefndum sem starfa á vegum Evrópuráðsþingsins og síðan yfirlit yfir samþykktir og ályktanir sem gerðar voru á þessu þingi. Loks eru í skýrslunni frásagnir af þátttöku Íslandsdeildarinnar í hinum einstöku þingum.

Það hefur nú gerst í fyrsta sinn að Evrópuráðsþingið kemur saman fjórum sinnum á ári og verður þannig framvegis og sumir telja að með vaxandi fjölda aðildarríkja þá muni þingfundir jafnvel verða tíðari en nú, þ.e. oftar en fjórum sinnum á ári. Hver lota þinghaldsins tekur eina viku þannig að menn sjá af þessu að þátttaka aðeins í störfum þingsins krefst töluverðs tíma af þeim þingmönnum sem valdir eru til þessara starfa, en við erum sex eins og fram kemur í skýrslunni, og skiptumst á að fara á þingfundina nema hvað sú regla gildir að formaður sækir alla fundi til þess að samhengi sé í störfum Íslandsdeildarinnar.

Ég vil nefna einstök atriði sérstaklega og gera þingheimi grein fyrir nokkrum atriðum. Efnislega finnst mér ástæða til þess að nefna það að á vettvangi Evrópuráðsþingsins er fjallað um mál sem snertir hagsmuni okkar Íslendinga sérstaklega og vísa ég þar til hvalamálsins því á vegum þingsins er unnið að því að semja skýrslu og væntanlega ályktun um það mál sem líkindi eru til að tekið verði fyrir á þinginu næsta haust.

Með þátttöku Íslandsdeildarinnar var efnt til ráðstefnu hér á landi um sjávarspendýr í maí sl. og komu hingað sérfræðingar og þingmenn á vegum Evrópuráðsþingsins og tóku þátt í þessari ráðstefnu sem ég held að allir telji að hafi heppnast mjög vel. Vil ég sérstaklega þakka meðnefndarmanni mínum, hv. þm. Sigbirni Gunnarssyni, fyrir hans hlut að því máli en hann er nú formaður í undirnefnd sem undirbýr þessa ályktun og þessa skýrslu sem tekin verður fyrir næsta haust.

Við í Íslandsdeildinni teljum ákaflega mikilvægt fyrir málstað okkar, þeirra þjóða, sem eiga mikið undir nýtingu sjávar, nýtingu auðæfa hafsins, jafnt sjávarspendýra sem annarra dýra sem í hafinu lifa, að það verði unnt að samþykkja á þinginu ályktun sem hindrar ekki eðlilega nýtingu á hvölum eða öðrum sjávarspendýrum. Við höfum komið okkur saman um það að beita okkur fyrir því á næstu mánuðum og kanna hvort við getum ekki kynnt málstað Íslands sérstaklega í þessu sambandi m.a. með því að bjóða hingað til lands þingmönnum eða öðrum sem ástæða er til að kynni sér betur þau sjónarmið sem uppi eru hjá okkur í þessu máli.

Almennt erum við einnig þeirrar skoðunar, frú forseti, að það eigi að nota Evrópuráðsþingið og þann vettvang sem þar er betur, ef þannig má að orði komast, til þess að kynna íslensk málefni og við ættum t.d. að okkar mati að stuðla að því að einhverjar af þeim nefndum sem starfa á vegum þingsins haldi fundi hér á landi og komi hingað og það gefist tækifæri þannig til þess að kynna okkar sérmál eins og við gerðum á þessari ráðstefnu sem haldin var sl. vor, því ráðstefnugestir fóru m.a. í kynnisferð norður á Akureyri og kynntust þar útvegsmálum og starfsemi á sviði sjávarútvegs.

Við teljum að þetta sé ákaflega mikilvægt og vildum gjarnan leggja rækt við þetta og í því sambandi mætti nefna að það væri mjög æskilegt að forseti Evrópuráðsþingsins kæmi í heimsókn hingað til lands og hafa verið lögð drög að því og vonandi kann það að rætast á þessu ári.

Einnig væri æskilegt að okkar mati --- það kemur fram í skýrslunni á bls. 4 þar sem rætt er um störf þingsins, að þjóðarleiðtogar, bæði forsetar og forsætisráðherrar koma og ávarpa Evrópuráðsþingið --- að virðulegur forseti Íslands eða hæstv. forsrh. hefðu tök á því að koma til Strassborgar, ávarpa Evrópuráðsþingið og svara fyrirspurnum. Ég held ég mæli fyrir hönd Íslandsdeildarinnar allrar þegar ég segi að við mundum stuðla að því að slíkt mætti takast.

Varðandi þátttöku okkar í störfum þingsins þá sækjum við þarna þingfundi, störfum innan þingflokka, a.m.k. þeir okkar af þingmönnum sem tökum þátt í því, en það á ekki við um Kvennalistann eða Alþb., og hv. þm. Lára Margrét Ragnarsdóttir var framsögumaður sinnar nefndar, heilbrigðisnefndar, um málefni Tsjernóbíl. Þannig höfum við tekið þátt í störfum nefndanna og sótt fundi utan Strassborgar og annars staðar og það er gerð grein fyrir þessu öllu í skýrslunni.

Ég vil láta þess getið hér að okkur var falið í byrjun síðasta árs að koma fram fyrir Íslands hönd varðandi þing Ráðstefnunnar um öryggi og samvinnu í Evrópu. Það var ákveðið í byrjun síðasta árs að efna til þingfundar í Búdapest, fyrsta fundar þings Ráðstefnunnar um öryggi og samvinnu í Evrópu. Forsætisnefnd Alþingis fól Íslandsdeild Evrópuráðsins að taka þátt í þessu starfi og áttum við þrír sæti í þeirri nefnd Alþingis sem sat þingið, auk mín þeir Guðmundur Bjarnason hv. þm., varaformaður Íslandsdeildarinnar, og hv. þm. Sigbjörn Gunnarsson. Við tókum þátt í þessum fundum í Búdapest 28. júní til 1. júlí sl. Þeir fundir voru haldnir í beinu framhaldi af sumarþingi Evrópuráðsþingsins þannig að það féll alveg saman. Það hefur ekki verið samin sérstök skýrsla um það mál en ég vildi greina frá því að höfðu samráði við hv. meðþingmenn mína sem tóku þátt í þessu í Búdapest að ég hef lagt til við forsætisnefnd Alþingis að stofnuð verði sérstök Íslandsdeild RÖSE-þingsins. Ég gerði það eftir að ég sat fund stjórnarnefndar þingsins í Kaupmannahöfn 15. jan. sl. Ég sendi um það skýrslu og greinargerð til forsætisnefndarinnar og ef mín vitneskja er rétt þá mun forsætisnefnd þingsins hafa ákveðið að slík Íslandsdeild skuli skipuð en Íslendingar eiga þrjá fulltrúa á þessu RÖSE-þingi. Næsti fundur þess verður haldinn um mitt sumar í Helsinki.

Það er ekki sama regla þarna eins og á Evrópuráðsþinginu, þar eru ekki varamenn, það eru kjörnir þrír fulltrúar í þessa Íslandsdeild og tel ég að með þessu sé málið komið úr höndum Íslandsdeildar Evrópuráðsþingsins og að stofnuð verði þessi sérstaka deild sem muni taka þetta mál að sér, þátttöku í þessu þingi.

Mér finnst einnig rétt að það komi fram, frú forseti, að umræður hafa verið um það að Íslendingar tækju þátt í starfi á vettvangi Vestur-Evrópusambandsins. Alþingi á eftir að fjalla um það mál, en á vegum þeirra samtaka, Vestur-Evrópusambandsins, starfar einnig þing, þar er sérstök þingmannasamkunda og sú venja mun vera og þær reglur um þá þingmannasamkundu að það eru sömu menn sem sækja hana og sitja á þingi Evrópuráðsins. Þannig að störf þingmanna Evrópuráðsins eiga tvímælalaust eftir að aukast mjög á næstu missirum ef svo fer fram sem horfir, bæði vegna starfa á vettvangi þings Evrópuráðsins og einnig vegna annarra starfa sem tengjast þátttökunni í því.

Ég hef ekki, frú forseti, rakið neitt efnislega þau málefni sem hæst hefur borið á þinginu, þessu 44. þingi. Menn hafa glímt þar við mörg mál sem snerta sérstaklega hrun kommúnismans, fjölgun aðildarríkja Evrópuráðsþingsins og spurninguna m.a. um það hvar á að draga hin landfræðilegu mörk þegar rætt er um Evrópuráðið, hve langt í austur teygir Evrópa sig. Á þar að miða við landfræðilegar forsendur, menningarlegar, sögulegar eða hvernig eiga þau mörk að dragast? Þetta mál er óljóst, einnig hitt hvernig stofnunum Evrópuráðsins verði breytt. Eins og vikið er að í inngangsorðum skýrslunnar þá stendur fyrir dyrum að efna til leiðtogafundar Evrópuráðsins næsta haust og það eru töluverðar vonir við það bundnar að í tengslum við þann fund verði tekið af skarið um breytingar á stofnsáttmálanum og stofnskrá samtakanna, m.a. varðandi hinar mikilvægu stofnanir Mannréttindadómstólinn og mannréttindanefndina og uppi eru hugmyndir um það að það verði ein stofnun, Mannréttindadómstóll, með fast skipuðum dómurum en ekki dómurum í hlutastarfi eins og nú er og þessi dómstóll verði endanlegur þannig að ákvæðin eins og þau eru núna í sáttamálanum um það að eftir að dómstóllinn hefur kveðið upp úrskurði sína þá fari þau til ráðherranefndarinnar, að slík ákvæði hverfi og dómstólinn verði sem sagt einn og fastskipaður og fái skýrara verksvið heldur en nú er. Þetta eru hugmyndir sem uppi eru og ýmsir telja æskilegt að smiðshöggið í því máli verði rekið á leiðtogafundinum í Vínarborg. Einnig eru fleiri hugmyndir uppi sem tengjast þeim fundi og munu þær vafalaust setja svip sinn á þinghaldið og störf Evrópuþingsins á komandi vikum og mánuðum.

Varðandi starfsreglurnar setti Íslandsdeildin sér þessar reglur í janúar 1992 og hefur starfað samkvæmt þeim. Það var, frú forseti, ekki búið að ganga formlega frá þeim í forsætisnefnd þingsins vegna þess að þingflokkar vildu kanna málið. Nú er það upplýst að þeirri könnun er lokið og ekkert ætti að vera því til fyrirstöðu að frá þessu máli yrði gegnið í forsætisnefnd og hvet ég eindregið til þess að hún staðfestiþessar starfsreglur þannig að það verði meiri festa þá í okkar störfum eftir að slík opinber staðfesting á þessum reglum liggur fyrir.

Ég vil í lokin þakka samstarfsmönnum mínum í Íslandsdeildinni fyrir gott samstarf á þessu liðna starfsári og vona að við megnum það á komandi þingum að halda þannig á málstað Íslands að hann verði ekki fyrir borð borinn í þessu mikilvæga samstarfi.

Lára Margrét Ragnarsdóttir: Hæstv. forseti. Ég vil byrja á því að taka undir orð fyrri ræðumanna um það starf og þann góða starfsanda sem ríkir innan Íslandsdeildar Evrópuráðsins og ég vil þakka kærlega fyrir það samstarf.

Fram til þessa hefur ekki farið mikið fyrir umræðu um störf Evrópuráðsins á íslenskum vettvangi. Slíkt má jafnvel einnig segja um aðrar stofnanir sem við erum aðilar að á alþjóðlegum vettvangi og ekki hef ég orðið vör við reglulegar fréttir um dagskrá og umræður á þingi Evrópuráðsins. Almenningur á því fremur erfitt með að gera sér grein fyrir mikilvægi þátttöku okkar í slíku starfi og enn fremur mikilvægi þess að þingmenn taki virkan þátt í því.

Sú skýrsla sem hér hefur verið til umræðu um störf Evrópuráðsins gefur þó fullt tilefni til að blása lífi í umræður um hlutverk ráðsins og hlutverk Íslands innan þess. Evrópuráðið hefur nú starfað í um 40 ár. Hlutverk þess hefur verið að móta stefnu eða gera tillögu um samræmingu aðildarríkja þess um ýmiss konar löggjöf um mannréttindi, félagsmál, heilbrigðismál, efnahags- og atvinnumál eða einfaldlega flesta þá þætti sem heyra til starfa þjóðþinga. Áhrif ráðsins á löggjöf aðildarríkjanna og samræmingu milli þeirra hafa því verið mikil þótt ekki hafi verið jafnhátt um störf þess.

Á undanförnum árum hefur hlutverk Evrópuráðsins breyst. Þar má helst nefna það hlutverk sem ráðið gegnir gagnvart nýfrjálsum ríkjum í Evrópu. Segja má að lýðræðisstimpillinn sem þessi ríki sækjast eftir liggi innan Evrópuráðsins. Evrópuráðið hefur haft forustu um að viðurkenna hin nýfrjálsu ríki í Mið- og Austur-Evrópu og t.d. var Evrópuráðið fyrsta alþjóðlega stofnunin til þess að viðurkenna sjálfstæði Eystrasaltsríkjanna með því að veita þeim gestaaðild að ráðinu. Hin nýfrjálsu ríki sækjast eftir inngöngu í Evrópuráðið til að efla tengsl við lýðræðisríkin í Vestur-Evrópu og þær samstarfsstofnanir sem þær hafa sín á milli. Þannig telja þau að efla megi skilning og viðskipti en ekki síst er mikilvægt fyrir þessi nýfrjálsu ríki að læra af umræðum um löggjafarmál til að þrýsta á um að flýta fyrir raunverulegu lýðræði heima fyrir. Evrópuráðið hefur sett ákveðnar reglur um gestaaðild þessara ríkja gegn ákveðnum skilyrðum. Ráðið hefur einnig sett þau skilyrði fyrir hugsanlegri fullri aðild að slíkt verði ekki fyrr en að undangengnum lýðræðislegum, almennum fjölflokkakosningum til þings. Rík áhersla er lögð á framkvæmd slíkra kosninga og því gerir Evrópuráðið sérstakar eftirlitsnefndir út af örkinni til að fylgjast með því að rétt sé að staðið.

Ég átti þess kost að taka þátt í slíku eftirlitsstarfi sl. haust í Litáen og eftir þá reynslu vil ég leggja sérstaka áherslu á það hversu mikilvægt er að aðstoða hin nýfrjálsu ríki Evrópu á göngu sinni í átt til lýðræðis. Slíkt starf mun koma í veg fyrir óþarfa spennu milli ríkja og flýta fyrir endurreisn efnahagslífs og því að jafnvægi komist á milli allra ríkja Evrópu.

Við væntanlega inngöngu Íslands í EES tel ég að mikilvægi þátttöku okkar í starfi Evrópuráðsins muni margfaldast. Í ráðinu eru þingmenn frá öllum ríkjum Efnahagsbandalagsins og EFTA og þar ræða þeir mótun löggjafar á svæðinu. Virk þátttaka Íslendinga er því bráðnauðsynleg til þess að við náum sem mestum áhrifum á þá stefnu sem aðildarríkin setja hverju sinni og ég tel mig hafa þá reynslu að á okkur sé vel hlustað í tillögugerð. En við nauman fjárhag er oft erfitt að standa jafnfætis þátttöku þingmanna annarra þjóðþinga. Allir fulltrúar Íslandsdeildar Evrópuráðsins, varamenn jafnt sem aðalmenn, eru aðalmenn í hinum ýmsu nefndum. Hver íslenskur fulltrúi getur verið í 2--3 nefndum en hver nefnd heldur jafnan 5--8 fundi á ári utan þinganna. Reglur Íslandsdeildarinnar hafa verið sniðnar að því fé sem henni er skammtað. Hefur þumalfingursreglan verið sú að hver fulltrúi sæki samtals um tvo nefndarfundi utan fastaþinga ráðsins, en aðeins fjórir fulltrúar sæki flest þing, en meðan á þingum stendur halda nefndir einnigfundi sína. Þetta setur íslensku fulltrúunum að sjálfsögðu mikil takmörk í þátttöku sinni. Þessar skorður eru að mínu mati alvarlegrar íhugunar verðar miðað við það aukna mikilvægi fyrir Ísland að efla áhrif sín á þessum vettvangi og ég vona að okkur muni takast á næstu árum að bæta þar úr þannig að orð okkar fái að vega þyngra á þessum vaxandi mikilvæga vettvangi.

Björn Bjarnason: Frú forseti. Mér finnst sjálfsagt að athuga þá tillögu hv. síðasta ræðumanns að fulltrúar Alþingis í hinum ýmsu Íslandsdeildum í alþjóðasamstarfi þingsins ráðgist meira heldur en gert hefur verið og væri hægt að kanna hvernig að slíku samráði yrði staðið.

Þar sem hv. ræðumaður spurði um afstöðu Íslandsdeildarinnar til hinna einstöku mála þá finnst mér rétt að árétta þá skipan sem er á þessu starfi. Íslandsdeildin kemur fram í sumum málum varðandi þátttöku Íslands í Evrópuráðsþinginu en á þinginu sjálfu starfa þingmenn í þingflokkum og deildin leysist kannski upp eftir pólitískum sjónarmiðum þannig að það er ekki alltaf unnt að tala um að Íslandsdeildin hafi mótað sér afstöðu til hinna einstöku mála og ekki eðlilegt að hún geri það heldur er þessi afstaða mótuð innan þingflokkanna á þinginu sjálfu og deildin sem slík tekur ekki afstöðu til mála nema um þau sem sérstaklega snerta Ísland.

Það má náttúrlega segja að spurning um stærð Evrópuráðsins sé málefni sem snerti Ísland en þá er tekin afstaða til þess af íslenskum stjórnvöldum í ráðherranefnd Evrópuráðsins sem einnig þarf að taka ákvarðanir um þessi efni, en í þinginu koma þingmenn frekar fram sem fulltrúar ákveðinna pólitískra sjónarmiða heldur en Íslandsdeildarinnar sem slíkrar.

Það liggja fyrir mismunandi viðhorf varðandi stækkun ráðsins austur á bóginn eftir því hvort að menn eru í þinginu eða í ráðherranefndinni. Ég held að þarna sé ágreiningur á milli kannski að einhverju leyti og málið hefur ekki verið rætt til þrautar á þinginu og Íslandsdeildin hefur ekki gert upp sinn hug og þingið sjálft hefur ekki gert upp sinn hug í þessu máli. Það hafa legið fyrir hugmyndir um að draga mörkin t.d. við Úralfjöll og þaðan í suður. Varðandi Rússland er alveg ljóst að rannsóknir á því hvort Rússland yrði tækt í þessi samtök eru rétt að fara af stað og þróunin í Rússlandi lofar því miður ekki góðu um að þar þróist endilega á næstunni þeir stjórnarhættir að landið verði gjaldgengt í samtökin. Það er alveg ljóst t.d. að það er fyrst eftir kosningar í Eystrasaltsríkjunum sem þau ríki eru gjaldgeng og enn hefur ekki verið kosið í Lettlandi með þeim hætti að ráðið telji að það sé viðunandi og enn lengra virðist slíkt eiga í land í Rússlandi.

Einnig er það náttúrlega spurning sem hv. ræðumaður vísaði til hvort Rússland kemur yfirleitt þarna inn. Það getur enginn svarað því. Rússar hafa sótt um en það eru mörg sjónarmið sem geta komið upp á þeirri leið. Það er fjölmenn rússnesk sendinefnd núna sem gestanefnd á þinginu. Þeir láta töluvert að sér kveða en umræður um þátttöku Rússlands í Evrópuráðinu eru tiltölulega skammt á veg komnar. Íslandsdeildin hefur ekki gert upp hug sinn í þessu og spurning er hvort hún geri það. Það getur vel verið að það komi síðan til kasta Alþingis sjálfs að gera það í sambandi við umræður um málefni ráðsins ef einhverjar breytingar verða á stofnskrá þess eða samþykktum. Eins og við vitum þá er stofnskráin fullgilt á grundvelli ályktunar Alþingis og nú er unnið að því að undirbúa lögfestingu Mannréttindasáttamálans þannig að það kann að vera að Alþingi sem slíkt komi meira að málefnum er varða Evrópuráðið heldur en það hefur gert um nokkurt skeið.

Varðandi Vestur-Evrópusambandið þá finnst mér ástæðulaust að setja hér á umræður um það. Það mun koma fram, eins og var heitið í nóvember, till. til þál. um aðild Íslands að Vestur-Evrópusambandinu og ég held að það sé frekar tímaspursmál en nokkuð annað hvenær hún kemur hér fram.

Varðandi sjávarspendýrin þá vil ég láta það koma fram að það var ekki að frumkvæði Íslendinga sem þetta mál kom upp með þeim hætti sem það er nú til umræðu. Hins vegar var unnt að haga málum þannig að Íslendingar koma verulega að málinu og vonandi verður það niðurstöðunni til góðs á þinginu. En auðvitað getur ekkert okkar sagt um það hver sú niðurstaða verður á þessu stigi en undirbúningsvinnan lofar góðu fyrir málstað þeirra sem telja að það eigi að vera réttur þjóða að nýta sjávarspendýr eins og önnur dýr sjávar.

Um kjarnorkumálin vil ég aðeins vísa til þess sem ég sagði hér áður. Það er mál sem Íslandsdeildin tekur í sjálfu sér ekki afstöðu til. Það gera einstakir þingmenn. Það hafa verið bornar upp tillögur og ég hvet hv. 4. þm. Austurl. til þess að kynna sér þær tillögur sem þegar hafa verið samþykktar á Evrópuráðsþinginu um þessi mál og þær ítarlegu greinargerðir sem þar hafa verið lagðar fram varðandi kjarnorkumálin. Það hafa verið samdar mjög greinargóðar skýrslur um þau mál og tillögur samþykktar og ályktanir um þau efni nú þegar þannig að þingmaðurinn hefði þar góðan fróðleiksbrunn að ausa úr ef hann vill kynna sér einstök atriði varðandi þau málefni sem hann gerði hér að umtalsefni.

Ég þakka þingmanninum ábendinguna varðandi ráðstefnuna í Palanga. Að sjálfsögðu átti orðalagið ekki að vera í framtíð því að þessi ráðstefna var á síðasta ári.

Lára Margrét Ragnarsdóttir: Hæstv. forseti. Mér er bæði ljúft og skylt að svara hv. þm. Hjörleifi Guttormssyni örlítið og gefa upplýsingar um það sem verið er að ræða í Evrópuráðinu um kjarnorkumál. Ég á sæti í þremur nefndum. Þar af hafa tvær, vísinda- og tækninefnd og nefnd um svokölluð félags-, heilbrigðis- og fjölskyldumál, fjallað um kjarnorkumál. Vísindanefndin fjallar um öryggi kjarnorkustöðva og kjarnorkumála almennt og var skilað skýrslu um þau mál á síðasta þingi þar sem var kveðið á um aukna áherslu á öryggismál í þessu sambandi og þingmaðurinn getur fengið afrit af þeirri skýrslu hjá Íslandsdeildinni. Hins vegar var það sú skýrsla sem ég var flm. fyrir og vann að sem snerist um kjarnorkuslysið í Tsjérnóbíl og heilsufarslegar afleiðingar af því slysi. Þetta var upphaflega beiðni um að kanna heilbrigðisástand barna og verkamanna sem urðu fyrir áföllum vegna þessa slyss, en skýrslan heitir í rauninni ,,Heilsufarslegar afleiðingar af Tsjérnóbíl-slysinu og þörfin fyrir auknar alþjóðlegar aðgerðir,`` þannig að í sjálfu sér segir það svolítið um niðurstöður skýrslunnar. En vissulega þarf ástand íbúa á þessu svæði íhugunar við og það hefur alls ekki verið nægilega rannsakað. Það var gerð forrannsókn á rúmlega 800 þús. íbúum á þessu svæði sem bjuggu þó ekki næst staðnum þegar slysið varð. Það var ekki gerð nein rannsókn hvorki á verkamönnum, börnum né öðrum þeim sem bjuggu næst þessu svæði. Skýrslan fjallaði m.a. um það að hvetja til þess að prógramm sem samþykkt var að setja í gang fyrir tveimur árum síðan, þar sem 8 sjúkrahús, dreift um þetta svæði sem varð fyrir geislun allt frá Tyrklandi og norður í Hvíta-Rússland, áttu að safna saman upplýsingum um ástand fólks, væri sett í gang og fjármagnað því að enn hefur ekki fengist nema brot af því fjármagni sem lofað var til þessa verkefnis. Ég vil gjarnan upplýsa það fyrir hv. þm. að ég lýsti því yfir að ég mundi fylgja þessu máli fast eftir á næstu þingum.

Ég vil líka lýsa því yfir að ég tel að kjarnorkumál komi okkur svo sannarlega við, hvort sem slysin gerast í Tsjérnóbíl eða einhvers staðar nær okkur hér á Íslandi, þetta kemur okkur öllum við hvar sem við búum á hnettinum.