NAFTA og Evrópusambandið byggjast á grundvallarmismunandi líkönum um efnahagssamþættingu: NAFTA var hefðbundinn milliríkjasamningur sem einblíndi á að fella niður viðskiptahindranir án þjóðþverra stofnana, en ESB sækist eftir djúpri pólitískri samþættingu með Evrópuþinginu, Evrópudómstólnum og reglugerðum sem ganga framar landsrétti. EES-samningurinn Íslands er í millibili þessara tveggja líkana og er því villandi að bera hann saman við frjálsviðskiptasamninga á borð við NAFTA.
Enska frumtextinn
NAFTA (now USMCA) and the EU represent fundamentally different economic integration models. NAFTA focused narrowly on eliminating trade barriers with no supranational institutions and operated as a traditional international treaty emphasising member-state autonomy. The EU pursues deep political integration with a Parliament, Court of Justice, and regulations that automatically supersede domestic law including constitutional provisions. This structural difference means comparing Iceland's EEA arrangement to other free trade agreements (like NAFTA) is misleading — the EEA sits between these two models.
Heimild
Vísindavefurinn — Árni Helgason, lawyer (2009)
Vísindavefurinn er íslenskur fræðavefur þar sem sérfræðingar svara spurningum almennings um vísindaleg og fræðileg efni.
Skoða heimild ↗Fyrirvarar
Skrifað áður en USMCA-samningurinn leysti NAFTA-samninginn af hólmi (2020), en með honum var bætt við tilteknum stofnanaþáttum sem ekki voru í NAFTA. Lýsingin á því að reglugerðir ESB „gangi sjálfkrafa framar ákvæðum stjórnarskrár“ er einföldun – sambandið milli laga ESB og landslaga aðildarríkja er umdeilt (sjá úrskurði þýska stjórnlagadómstólsins). „Millistigsstaða“ EES er ritstjórnarleg ályktun greinarinnar, ekki yfirlýst niðurstaða.