← Til baka á Heimildir
TRADE-DATA-036 Sérfræðigreining Há
Viðskipti Efnahagslegt
Leikjakenning í hagfræði og söguleg dæmi sýna að lítil ríki tapa viðskiptastríðum við stórveldi: tollaátök Bandaríkjanna við Kína 2018–2020 ollu um 300.000 launamissi og 0,3–0,7% samdrætti í VLF. Lítil hagkerfi eiga hagsmuni af því að ganga í tollabandalög til að ná saman þungakraft við stórveldi, frekar en að reyna einnar þjóðar hefndaraðgerðir.
Enska frumtextinn

Economic game theory and historical evidence show that smaller nations lose trade wars with superpowers. The 1980s US auto tariffs resulted in American consumers bearing the heaviest burden through higher prices. The Trump-China trade war (2018-2020) led to approximately 300,000 US job losses and 0.3-0.7% GDP contraction. Small economies should consider joining trade alliances (tollabandalag) to collectively match superpower economic influence, as individual small-state retaliation against superpowers is economically irrational.

Síðast staðfest 20. mars 2026
Svið Efnahagslegt
Heimildaflokkur Sérfræðigreining

Heimild

Vísindavefurinn — Þórólfur Matthíasson, Professor Emeritus, University of Iceland (2025)

Vísindavefurinn er fræðilegur svarsíðuvefur Háskóla Íslands þar sem sérfræðingar svara spurningum almennings um víðmörg fræðasvið.

Skoða heimild ↗

Fyrirvarar

Skrifað í febrúar 2025 á tímum endurnýjaðrar viðskiptaspennu við Bandaríkin. Óbein tillaga greinarinnar um að Ísland ætti að íhuga aðild að tollabandalagi (eins og ESB) til að auka samningsmátt sinn í viðskiptum er lögmæt hagfræðileg röksemd en endurspeglar aðeins eitt sjónarmið. Aðrir halda því fram að smærri hagkerfi hagnist á liprum tvíhliða samningaviðræðum og að tollabandalög takmarki sveigjanleika í viðskiptastefnu. Talan um 300.000 töpuð störf er fengin úr tilteknum rannsóknum og er breytileg eftir greiningum.

Tengdar heimildir (3)

TRADE-DATA-001 Viðskipti

Evrópusambandið er stærsti viðskiptafélagi Íslands. Árið 2024 fóru um 50% af vöruútflutningi og 60% af vöruinnflutningi til og frá ESB-ríkjum — sjávarafurðir eru stærsti útflutningsflokkurinn til sambandsins.

 TRADE-COMP-001 Viðskipti

Ísland greiðir nú í EES/EFTA-styrktarsjóðinn sem veitir um 180 milljónum evra árlega til að draga úr efnahagslegum mismun innan EES — Noregur greiðir langstærstan hlutann. Sem ESB-aðildarríki yrði hreint framlag Íslands til sambandsins mun hærra.

 SOV-DATA-030 Fullveldi

Stjórnmálafræðirannsóknir á vegum lítilla ríkja greina fimm leiðir til að hafa áhrif á alþjóðaviðræður: hlífðarleit í bandalögum eins og ESB, dreifing tengslna á marga samstarfsaðila, hlutlægni, öflug diplómata og normsköpun. ESB-aðild er ein löglæg mynd hlífðarleitarinnar en ekki óhjákvæmileg nauðsyn smárra ríkja.

Notuð í greiningum (2)

Bjartsýnn þrátt fyrir áskoranir Bændablaðið

  • Staðfest Styður Stríð og tolladeilur á alþjóðavettvangi hafa grafið undan stöðugleika á matvælamarkaði.

Heiða Kristín Helgadóttir: Einkennilegt ef stóru samtökin vilja ekki fá botn í viðræður og niðurstöðu DV

  • Að hluta staðfest Styður Það er nú tollastríð milli allra helstu stórvelda í heiminum og Bandaríkin byrjuðu það stríð.
  • Að hluta staðfest Styður Frá seinni heimsstyrjöld hafa Bandaríkin leitt þann ferli að alþjóðasamfélagið stjórnist af lögum og reglum og beitt sér fyrir lækkun tolla í viðskiptum milli þjóða.
  • Að hluta staðfest Styður Tollur á innfluttar vörur getur haft bein áhrif á fjölda starfsmanna hjá smærri fyrirtækjum — til dæmis hvort fyrirtæki ræður tíu eða fimm starfsmenn.