← Til baka á Heimildir
SOV-PARL-002 Þingskjal Há
Fullveldi Stjórnmálalegt referendum opposition process
Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, formaður Miðflokksins, sakaði ríkisstjórnina um baktjaldamakk með ESB í ræðu sinni 9. mars 2026. Hann fullyrti að sumarið væri valið til að draga úr umræðu og að spurningin væri villandi þar sem aðildarviðræður feli í sér skuldbindingu um lagaaðlögun frá upphafi.
Enska frumtextinn

Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, leader of Miðflokkurinn (Centre Party), delivered an opposition speech on 9 March 2026 accusing the government of conducting 'baktjaldamakk' (behind-the-scenes machinations) with the EU. He argued that the government's plans were first revealed through foreign media, not to Alþingi or the utanríkismálanefnd (foreign affairs committee). He claimed the summer referendum date was deliberately chosen to minimise public debate, and that the referendum question is misleading because EU accession negotiations require the applicant country to immediately begin adapting its laws and institutions — it is not simply 'looking at what's on offer'. He referenced the period 2009–2013 when EU representatives themselves tried to explain to Icelandic politicians that there is no such thing as exploratory negotiations without commitment to join. He characterised the government as having 'given up' on its domestic economic programme and using the EU referendum as a distraction.

Dagsetning 9. mars 2026
Síðast staðfest 10. mars 2026
Svið Stjórnmálalegt
Heimildaflokkur Þingskjal

Heimild

Alþingi — Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, þingmaður Miðflokksins (ræða, 157. löggjafarþing)

Alþingi er þjóðþing Íslands og æðsta löggjafarvald landsins. Þingfundir og ræður eru birtar í opinberum þingskjölum á vef Alþingis.

Skoða heimild ↗

Fyrirvarar

This is an opposition political speech. The characterisation of government actions as 'plotting' reflects Miðflokkurinn's strongly anti-EU stance. The claim that accession negotiations require immediate legal adaptation is broadly accurate for the acquis communautaire process but overstates the immediacy — adaptation timelines are negotiated chapter by chapter. The assertion that foreign media broke the story before domestic disclosure reflects a specific political narrative.

Tengdar heimildir (3)

PARTY-DATA-012 Flokkastefnur

Miðflokkurinn undir forystu Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar er harðlega andvígur Evrópusamlaginu og tengist European Conservatives and Reformists (ECR). Norska fréttamiðillinn Altinget.no greindi frá tengslum flokksins við bandaríska repúblikana og heimsókn ráðgjafa sem tengist Nigel Farage til Íslands tvisvar sinnum snemma árs 2026. Flokkurinn á 8 þingsæti á 157. löggjafarþingi.

 PARTY-DATA-013 Flokkastefnur

Ríkisstjórn Samfylkingarinnar (13 þingsæti), Viðreisnar (11) og Flokks fólksins (8), sem mynduð var seint á árinu 2024, samþykkti í stjórnarsáttmála að halda þjóðaratkvæðagreiðslu um hvort hefja ætti aftur aðildarviðræður við ESB. Atkvæðagreiðslan var ákveðin 29. ágúst 2026. Spurningin snýst um enduruppröðun viðræðna — ekki um aðild sem slíka.

 SOV-PARL-001 Fullveldi

Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir utanríkisráðherra lagði fram þingsályktunartillögu 9. mars 2026 um þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald ESB-viðræðna. Hún hélt því fram að sjálf atkvæðagreiðslan væri fullveldisaðgerð og lofaði að skrifa aldrei undir samning sem tryggði ekki yfirráð Íslands yfir auðlindum.

Notuð í greiningum (2)

25. þáttur Silfursins: Stefnt að kosningu um ESB í sumar Silfrið (RÚV)

  • Staðfest Styður Evrópusambandið reyndi ítrekað frá 2009 til 2013 að útskýra fyrir Íslandi að umsóknarferli um aðild snýst um að uppfylla kröfur ESB, ekki um samningaviðræður.
  • Villandi Styður Ríkisstjórnin hefur verið í baktjaldamakki í Brussel frá 2024 um ESB-aðild.
  • Að hluta staðfest Styður Íslenska þjóðin frétti fyrst af ESB-áformum ríkisstjórnarinnar í erlendum fjölmiðlum sem höfðu upplýsingarnar frá heimildarmönnum í Brussel, ekki frá ríkisstjórninni sjálfri.
  • Að hluta staðfest Styður Ríkisstjórnin setti ESB-málið á oddinn vegna þess að hún var komin í þrot með efnahagsmálin sem hún var kosin út á — verðbólgu, vexti og stöðu heimilanna.
  • Að hluta staðfest Styður Dagsetning þjóðaratkvæðagreiðslunnar 29. ágúst er úthugsuð til að valda upplýsingaóreiðu á meðal almennings vegna þess að sumarið er.
  • Að hluta staðfest Styður ESB-málið var ekki á þingmálaskrá ríkisstjórnarinnar og minnihlutinn hefur ítrekað þurft að fara fyrir fundarstjórn til að benda á brot á þingskapalögum.

Ekki víst hvernig Evrópusambandið bregst við Morgunblaðið

  • Að hluta staðfest Styður Björn Bjarnason, fyrrverandi ráðherra og alþingismaður, sakar utanríkisráðuneytið um að hafa fallið á prófinu þegar kemur að hlutlausri upplýsingagjöf til almennings um ESB-aðildina.