Fræðirannsóknir sýna að lægri vextir auka eftirspurn eftir húsnæði, sem í framboðsskertum mörkuðum leiðir til hærra verðs frekar en aukins framboðs. Samkvæmt Glaeser o.fl. (2008) leiðir eitt prósentustigs lækkun raunvaxta til 5–8% hækkunar húsnæðisverðs þar sem framboð er ósveigjanleg — sem á vel við um Ísland þar sem byggingargeiran er lítill og kostnaður hár.
Enska frumtextinn
The relationship between interest rates and house prices is well-studied but complex. Standard economic theory suggests that lower interest rates increase housing demand (by reducing monthly payment costs for a given loan amount), which in a supply-constrained market pushes prices upward. This is known as the 'capitalisation effect.' Empirical evidence from multiple countries supports this: when interest rates fall, house prices tend to rise, especially in markets with inelastic housing supply. A widely-cited estimate is that a 1 percentage point reduction in real mortgage rates is associated with a 5–8% increase in real house prices in supply-constrained markets (Glaeser et al. 2008, Himmelberg et al. 2005). Iceland's housing supply is relatively inelastic due to its small construction sector, planning constraints, and high building costs. Therefore, the claim that lower interest rates would simply make housing cheaper is economically questionable — lower rates may increase affordability in terms of monthly payments but tend to be capitalised into higher house prices.
Heimild
Glaeser, E., Gyourko, J., & Saiz, A. (2008). Housing supply and housing bubbles. Journal of Urban Economics; Himmelberg, C., Mayer, C., & Sinai, T. (2005). Assessing high house prices. Journal of Economic Perspectives; IMF Working Paper WP/19/73 — House Prices and Interest Rates
Fræðigreinar Glaeser, Gyourko og Sinai eru viðurkenndar hagfræðirannsóknir um samspil vaxta, húsnæðisframboðs og fasteignaverðs, birtar í ritrýndum alþjóðlegum tímaritum.
Skoða heimild ↗Fyrirvarar
The capitalisation effect depends on supply elasticity. In markets with responsive housing supply, lower rates lead to more construction rather than higher prices. Iceland could potentially increase housing supply if regulatory barriers were reduced. The net effect on affordability depends on both the price and the payment channel.
Notuð í greiningum (2)
25. þáttur Silfursins: Stefnt að kosningu um ESB í sumar Silfrið (RÚV)
- Staðfest Styður Það er lögmál að þegar vextir eru lágir hækkar húsnæðisverð, þannig að lágir vextir þýða ekki endilega að ungt fólk eigi auðveldara með að fara inn á húsnæðismarkaðinn.
Snorri segir húsnæði verða jafndýrt þótt vextir lækki Heimildin
- Staðfest Styður Snorri Másson heldur því fram að lægri vextir á húsnæðislánum myndu ekki gera húsnæði ódýrara vegna þess að framboð og eftirspurn á húsnæðismarkaði haldist óbreytt.