← Til baka á Heimildir
EEA-LEGAL-027 Sérfræðigreining Há
EES/ESB-löggjöf Lögfræðilegt eea extra scope legislative creep
In January 2025, Iceland, Norway, and Liechtenstein submitted a joint EEA/EFTA comment on the EU's Single Market Strategy, warning that 'EU legislation increasingly addresses extra-EES matters' and that 'new barriers risk market fragmentation.' The comment asserted EEA/EFTA states' equal rights to participate in EU programmes for 2028–2034 and cautioned against state aid rule modifications that could disadvantage EEA participants. This represents a formal institutional expression of concern that the EEA framework is being eroded by EU legislation expanding beyond its original scope.
Dagsetning 31. janúar 2025
Síðast staðfest 23. mars 2026
Svið Lögfræðilegt
Heimildaflokkur Sérfræðigreining

Heimild

Brussel-vaktin / Stjórnarráðið — 31. janúar 2025: Leiðarvísir fyrir aukna samkeppnishæfni

Skoða heimild ↗

Fyrirvarar

This is the EEA/EFTA states' own advocacy position, not a neutral assessment. However, the concerns are grounded in observable legislative trends documented by the EFTA Task Force (October 2024). The joint comment is a diplomatic document — its language is measured but the underlying concern about EEA erosion is significant.

Tengdar heimildir (3)

EEA-LEGAL-026 EES/ESB-löggjöf

In October 2024, an EFTA Task Force (established July 2024) published a report titled 'Cross-sectoral EU initiatives: The way ahead for the EEA', identifying four categories of EU legislation that structurally threaten EEA/EFTA market access: (1) rules with third-country trade provisions, (2) rules implementing EU industrial policy, (3) rules addressing security/defence, and (4) rules using EU cooperation programmes strategically. The task force warned that EEA/EFTA states risk being classified as third countries in EU market sectors, excluded from supply chain security measures, and subjected to anti-circumvention measures. This represents an institutional acknowledgement that the EEA framework faces structural erosion as EU legislation increasingly addresses extra-EEA matters.

 EEA-LEGAL-001 EES/ESB-löggjöf

Um 70% af löggjöf innri markaðar ESB hefur verið innleidd í íslenskan rétt í gegnum EES-samninginn. Þetta nær til frjálsra vöruviðskipta, þjónustu, fjármagns og fólks en útilokar sjávarútveg, landbúnað og réttarmál.

 EEA-DATA-017 EES/ESB-löggjöf

Skýrsla utanríkisráðuneytisins frá 2018 sýnir að Ísland tók upp 9.028 bindandi gerðir ESB í gegnum EES-samninginn á tímabilinu 1994–2016, af samtals 67.158 bindandi gerðum ESB á sama tímabili — hlutfall sem nemur 13,4%. Árleg hlutfallstala sveiflaðist milli 5,6% (árið 2000) og 43,9% (árið 1994, þegar stór upphafsklasi gerða var tekinn upp við gildistöku EES-samningsins).

Notuð í greiningum (1)

Brenglað stöðumat vegna ESB bjorn_is

  • Að hluta staðfest Styður Atvinnuvegaráðherra lýsti því yfir á ársfundi Íslandsstofu að heimur EES-samningsins sé að «ákveðnu leyti horfinn».
  • Staðfest Styður Atvinnuvegaráðherra heldur því fram að löggjöf ESB sé oft á mörkum þess að falla undir gildissvið EES-samningsins og þessi þróun geti skapað gliðnun innri markaðarins.
  • Staðfest Styður Atvinnuvegaráðherra varaði við því að gliðnun innri markaðarins gæti myndað nýjar viðskiptahindranir.