← Til baka á Heimildir
CURR-DATA-023 Sérfræðigreining Miðlungs
Gjaldmiðill Efnahagslegt reserve to gdp comparison germany us
Gjaldeyrisforði Íslands er um fjórum sinnum stærri miðað við landsframleiðslu en þýski forðinn og um 25 sinnum stærri en bandaríski, samkvæmt Gylfa Magnússyni; skýringin er sú að evran og dollarinn eru helstu varagjaldmiðlar heimsins en erlend aðilar vilja almennt ekki fá greiðslur í íslenskum krónum. Þetta endurspeglar hlutlægan tilkostnaðarklefabjarg sem smáríki með eigin gjaldmiðil bera.
Enska frumtextinn

Germany's foreign exchange reserves are about 50 times larger than Iceland's in absolute terms while its economy is roughly 200 times larger, implying Iceland holds reserves proportionally about four times larger relative to GDP than Germany. The United States holds reserves about 40 times larger than Iceland's while its economy is roughly 1,000 times larger, implying Iceland's reserve-to-GDP ratio is about 25 times the US level. Magnusson's explanation is that the euro and the dollar are the world's principal reserve currencies, whereas foreigners generally do not want to be paid in Icelandic kronur.

Dagsetning 25. mars 2026
Síðast staðfest 28. maí 2026
Svið Efnahagslegt
Heimildaflokkur Sérfræðigreining

Heimild

Evropuvefur - Gylfi Magnusson, "Hvad kostar ad halda uppi gjaldeyrisforda fyrir kronuna?" (University of Iceland, 2026)

Evrópuvefurinn er íslenskur fræðsluvettvangur þar sem sérfræðingar svara spurningum almennings um ESB og EES; svör eru skrifuð af þar til bærum fræðimönnum og sérfræðingum.

Skoða heimild ↗

Fyrirvarar

The headline multipliers (50x, 200x, 40x, 1000x) are the author's illustrative round-number estimates; the per-GDP ratios (4x Germany, 25x US) are arithmetic derivations from them. Precise figures depend on the date and data source. The underlying point - that small-currency countries bear disproportionate reserve costs - is well established in the optimal-currency-area literature. Author: Gylfi Magnusson, professor of economics, University of Iceland.

Tengdar heimildir (2)

CURR-DATA-006 Gjaldmiðill

Seðlabanki Íslands heldur gjaldeyrisforða upp á um 900–1.000 milljarða króna (um 5,5–6 milljarða evra). Árlegur vaxtakostnaður af forðanum hefur verið áætlaður 30–50 milljarðar króna vegna vaxtamunar milli innlendra og erlendra vaxta, sem oft er nefndur sem „verð sjálfstæðrar peningamálastefnu“ í ESB-umræðunni.

 CURRENCY-DATA-019 Gjaldmiðill

Mundell-kenningin um hagkvæmar gjaldmiðilssvæðiseiningar (OCA) frá 1961 skilgreinir skilyrði sem þurfa að uppfyllast til að lönd njóti góðs af sameiginlegum gjaldmiðli, þ.m.t. vinnuaflsfrelsi, launasveigjanleika og samstilltar hagsveiflur. Íslenska hagkerfið, sem er mjög sérhæft í sjávarútvegi, álframleiðslu og ferðaþjónustu, uppfyllir þessi skilyrði að hluta en Stiglitz og aðrir fræðimenn hafa bent á að lítil jaðarríki án ráðstöfunarmáttsjöfnunarkerfa geti orðið sérstaklega berskjölduð gagnvart utanaðkomandi áföllum ef gengisleiðrétting er ekki möguleg.

Notuð í greiningum (6)

ESB fyrir elítuna – eða al­menning í landinu? visir

  • Að hluta staðfest Styður Gjaldeyrisvaraforði Íslands svarar til um 20% af vergri landsframleiðslu
  • Að hluta staðfest Styður Íslensku krónunni er haldið á floti með því að verja himinháum fjárhæðum í gjaldeyrisvaraforða

Fjötrar örmyntar: Kostnaðurinn við krónuna „verulegur“ og „margþættur“ Kratinn (Ungir jafnaðarmenn)

  • Að hluta staðfest Styður Kostnaður við íslensku krónuna felst í beinum kostnaði, áhættuálagi, óhagkvæmni, varúðarkostnaði og töpuðum tækifærum.
  • Að hluta staðfest Styður Kostnaður við íslensku krónuna er verulegur, margþættur og nær örugglega mun meiri en ábatinn sem af henni hlýst.

Leiðin að lægri vöxtum sé sú sama með krónu og evru Vísir

  • Að hluta staðfest Styður Stærri gjaldmiðill myndi auka seljanleika og minnka gjaldeyrisáhættu á fjármálamörkuðum og leiða til lægri vaxta.

Orðið í strætinu: Hræðsla og yfir­læti orðin helstu vopn já-liða – hroki bætist við þegar rökin vantar Vísir

  • Að hluta staðfest Styður Talsmenn ESB-aðildar hafa haldið fram að krónan sé vandamál fyrir Ísland.

Staðreyndir um stöðuna Viðreisn

  • Að hluta staðfest Styður Samkvæmt skýrslu sérfræðihóps virkar íslenska krónan sem áhrifsmagnari áfalla (shock transmitter) frekar en höggdeyfir (shock absorber).

Stefna að upptöku evru Morgunblaðið

  • Að hluta staðfest Styður Geta krónunnar til að jafna sveiflur í hagkerfinu er takmörkuð samkvæmt skýrslu um gjaldmiðlamál.
  • Að hluta staðfest Styður Völd stórra ríkja eða ríkjasambanda fara vaxandi í heimsbyggðinni og skapar áhættu fyrir lítinn gjaldmiðil.